Health & Fitness

20 articles found

Abakiri bato bahinduye imyumvire ku bijyanye n’ubwiza butarangwamo gusaza.
HEALTH & FITNESS

Abakiri bato bahinduye imyumvire ku bijyanye n’ubwiza butarangwamo gusaza.

Inkuru igaragaza ko kuvugurura isura hagamijwe gukumira gusaza (*prejuvenation*), byahoze bikorwa n’abakuru, ubu byamaze gukwirakwira mu rubyiruko. Imibare ya ASPS yerekana ko ikoreshwa rya Botox ryiyongereye cyane, cyane cyane mu bantu bari munsi y’imyaka 30, bitewe ahanini n’ingaruka za social media n’imyumvire mishya ku bwiza. Nubwo iyi myitwarire itagiteye isoni, hari impungenge z’uko ishobora kugira ingaruka ku kwiyumva no kwiyakira, kuko kwigereranya n’amasura ahinduwe ku mbuga nkoranyambaga byongera icyifuzo cyo guhindura isura. Bityo, kuvugurura isura mu rubyiruko gukomeje kwibazwaho nk’ihuriro riri hagati y’ubwisanzure bwo kwifatira ibyemezo n’igitutu cy’isi y’ikoranabuhanga.

Kwita ku mirire myiza mu gihe utwita ni ingenzi cyane
HEALTH & FITNESS

Kwita ku mirire myiza mu gihe utwita ni ingenzi cyane

Inkuru igaragaza ko imirire myiza ari ingenzi cyane ku buzima bw’abagore batwite n’abana bavuka. Kurya indyo yuzuye irimo ingufu, poroteyine n’izindi ntungamubiri nka acide folique bifasha umwana gukura neza no kugabanya ibyago byo kuvuka afite ibibazo. Kubura intungamubiri bishobora guteza ingaruka zikomeye ku mubyeyi n’umwana, harimo kubyara umwana ufite ibiro bike. Nubwo hari ubukangurambaga, abagore benshi baracyabura intungamubiri zimwe, bityo hakenerwa kongerera indyo intungamubiri no kugana abaganga. Inzobere zisaba ko abagore batwite bahabwa inama z’imirire zijyanye n’uko buri wese ameze, kuko imirire myiza ari inkingi y’ubuzima bwiza bw’ejo hazaza.

Ese birashoboka Kubaka Ikizere n‚Ubushobozi mu Bafite Ubumuga?
HEALTH & FITNESS

Ese birashoboka Kubaka Ikizere n‚Ubushobozi mu Bafite Ubumuga?

Inkuru igaragaza ko benshi bahura n’ibihe byo kwiheba no kubura icyizere, ariko abafite ubumuga bakabigerwaho cyane kubera imbogamizi n’imyumvire mibi ya sosiyete. Ishimangira ko kwiyemera ari ingenzi, kuko bituma umuntu yemera agaciro ke n’ubushobozi afite nubwo yaba afite intege nke. Kwiyakira, kwibanda ku mpano n’ibyiza umuntu afite, kwigenga mu mirimo ya buri munsi no kwitabira imirimo imushimisha bifasha kongera icyizere. Kwemera uwo uri we, kwirinda kwigereranya n’abandi no kwishyiriraho intego bigira uruhare mu kwiyubaka. Inkuru inagaragaza ko inkunga y’imiryango n’amatsinda afasha abafite ubumuga ishobora kubafasha kongera icyizere no kubona ko bafite uruhare runini mu muryango.

Waba uzi ko Twese Tuzapfa kandi Tugashyingurwa muri metero 2 gusa?
HEALTH & FITNESS

Waba uzi ko Twese Tuzapfa kandi Tugashyingurwa muri metero 2 gusa?

Inkuru ishimangira ko nubwo abantu biruka ku bukire, icyubahiro n’ibyishimo by’isi, bose bahurira ku iherezo rimwe ari ryo urupfu. Ibyo umuntu atunze byose ntibigira icyo ajyana, kuko mu mva nta tandukaniro riba hagati y’umukire n’umukene. Ibi bigomba kudutoza kwicisha bugufi no guha agaciro ibifite umumaro nyakuri nko kubaha abandi, kubakunda no kubafasha. Kwibuka ko ubuzima ari bugufi bituma duhitamo kubaho neza, tugashyira imbere umubano mwiza n’abandi no gusiga umurage mwiza. Icy’ingenzi si ibyo dutunze, ahubwo ni uwo tuba turi we n’ineza dusiga mu bandi.

Dore Ingaruka Mbi zo Gukoresha Nabi Telefoni ku Rubyiruko rw’Ejo Hazaza
HEALTH & FITNESS

Dore Ingaruka Mbi zo Gukoresha Nabi Telefoni ku Rubyiruko rw’Ejo Hazaza

Inkuru igaragaza ko gukoresha telefoni birenze urugero, cyane cyane mu rubyiruko, bigira ingaruka mbi ku mitekerereze, imyigire, ubuzima bw’umubiri n’imibanire. Urubyiruko rumara amasaha menshi ku mbuga nkoranyambaga no mu mikino yo kuri interineti, bigasimbura kwiga, gusinzira no kuganira n’abandi. Ibi bituma habaho kugabanuka kw’ubushobozi bwo kwibanda ku masomo, kwiyongera kw’agahinda gakabije n’ibibazo by’ubuzima bwo mu mutwe, ndetse n’indwara zituruka ku kudakora imyitozo ngororamubiri. Nubwo telefoni ari igikoresho cy’ingirakamaro, inkuru ishimangira ko zikwiye gukoreshwa neza, hagashyirwaho ingamba zo gutoza urubyiruko gucunga igihe n’imikoreshereze y’ikoranabuhanga kugira ngo hirindwe ingaruka mbi ku hazaza habo.

Impamvu abantu barya urusenda, intungamubiri zirurimo n’amateka yarwo
HEALTH & FITNESS

Impamvu abantu barya urusenda, intungamubiri zirurimo n’amateka yarwo

Urusenda ni ikirungo gikunzwe ku isi kubera uburyohe bwarwo buterwa na capsaicin, ituma umuntu yumva ruryana kandi igatuma umubiri urekura endorphins zitanga ibyishimo. Uretse kuryohera, urusenda rufite akamaro ku buzima kuko rufasha kongera metabolisme, kugabanya ububabare, kurwanya inflammation no kugabanya cholesterol mbi. Rurimo n’intungamubiri nka vitamini C, E na beta-carotene zifasha kurinda umubiri. Rwatangiye gukoreshwa kera muri Mexico, nyuma rukwira mu bindi bice by’isi. Ubu rufatwa nk’igice cy’ingenzi cy’imirire, kandi ubushakashatsi bugaragaza ko kururya kenshi bifasha mu kurinda ubuzima.

Umwana wishyimye mu muryango utekanye, intego za Hello Kids Ihumure Club
HEALTH & FITNESS

Umwana wishyimye mu muryango utekanye, intego za Hello Kids Ihumure Club

Ku wa 6 Nzeri 2025 i Kigali, abana 104 bibumbiye muri Hello Kids Ihumure Club bo mu Murenge wa Gatenga bizihije umunsi wo gusabana no gusoza ibiruhuko. Uyu munsi waranzwe n’imikino, imbyino n’ibiganiro byubaka bigamije gufasha abana, barimo abavuye mu muhanda n’abahuye n’ibibazo by’imiryango, gusubirana icyizere n’ubuzima bwiza. Abayobozi n’abafatanyabikorwa bashimye uruhare rw’iyi club mu gukangurira abana kwiga neza no kongera kubahuza n’imiryango yabo. Hello Kids Ihumure Club ikomeje kuba icyizere ku bana barenga 100, igaragaza akamaro k’ubufatanye mu kurera no kurengera abana.

Ubungwaneza bwumvwa n’amatwi yose, ndetse n’imitima itavuga
HEALTH & FITNESS

Ubungwaneza bwumvwa n’amatwi yose, ndetse n’imitima itavuga

Inkuru ishimangira ko ubungwaneza ari indangagaciro ikomeye ishobora kuvuga kurusha amagambo menshi, nk’uko byavuzwe na Mark Twain. Ubwiza bw’ineza bugaragarira mu bikorwa bito byo kwita ku bandi, gufasha no kubaha, bikagira ingaruka nziza ku wo bikorewe no ku wabikoze. Mu muco nyarwanda, ubungwaneza bwahoze ari inkingi y’ubumwe n’ubufatanye, ariko bugakenewe cyane muri iki gihe cyihuta kandi cyuzuyemo amagambo akomeretsa. Buri wese ashobora gukora ineza, kandi iyo ikozwe igahindura imibanire y’abantu, ikazana icyizere, ubumwe n’iterambere rirambye.

Cholera Ikomeje Kwica Benshi ku Isi ku Mwaka wa Kabiri Wikurikiranya nubwo Uburyo bwo Kuyirinda Buboneka
HEALTH & FITNESS

Cholera Ikomeje Kwica Benshi ku Isi ku Mwaka wa Kabiri Wikurikiranya nubwo Uburyo bwo Kuyirinda Buboneka

Raporo ya WHO yo ku wa 12 Nzeri 2025 igaragaza ko cholera ikomeje kwiyongera ku isi, aho mu 2024 abarwayi biyongereyeho 5% naho abapfuye biyongera 50% ugereranyije na 2023. Impamvu nyamukuru ni amakimbirane, impinduka z’ikirere, kwimuka kw’abantu n’ubuke bw’amazi meza n’isuku. Afurika yibasiwe cyane, kandi benshi bapfira mu ngo kubera kutagerwaho n’ubuvuzi bwihuse. Nubwo hagiyeho urukingo rushya rwa Euvichol-S® n’ingamba zo kurwanya iyi ndwara, WHO ivuga ko ibyago bikiri hejuru, igasaba kongera amazi meza, isuku, ubuvuzi bwihuse n’ubufatanye mpuzamahanga.

Perezida Kagame yahawe ishimwe na OMS kubera uruhare rwe mu guteza imbere amasezerano mpuzamahanga ku ndwara z’ibyorezo
HEALTH & FITNESS

Perezida Kagame yahawe ishimwe na OMS kubera uruhare rwe mu guteza imbere amasezerano mpuzamahanga ku ndwara z’ibyorezo

Umuyobozi Mukuru wa OMS Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus yashimiye by’umwihariko Perezida Paul Kagame w’u Rwanda kubera ubuyobozi bwe n’uruhare rukomeye yagize mu gushyigikira amasezerano mpuzamahanga agenga itegurwa n’urugamba rwo guhangana n’ibyorezo. Iri shimwe ryashyikirijwe Ambasaderi Urujeni Bakuramutsa rikaba ryaratanzwe mu rwego rwo kugaragaza akamaro k’amajwi y’abayobozi ba Afurika mu kuvugira ubutabera n’ubufatanye mu buzima rusange nyuma y’amasomo yakuwe ku cyorezo cya COVID-19. Iyi nama ya mbere y’aya masezerano yitezweho gushyiraho amategeko agenga ibihugu byose mu rwego rwo kurinda isi ibyorezo byazaza mu gihe kiri mberere.

Ibyo wamenya ku rumuri rwa telefoni n’amaso yawe
HEALTH & FITNESS

Ibyo wamenya ku rumuri rwa telefoni n’amaso yawe

Urumuri rw’uburu ruturuka muri telefoni rushobora kunaniza amaso no kuyumisha ndetse rukanagabanya ibitotsi kuko ruhungabanya umusemburo wa melatonin utuma umubiri usinzira. Kureba muri telefoni igihe kirekire mu mwijima bitera amaso kunanirwa n’umutwe uremerewe bityo abaganga bakaba bagira inama abantu yo gukoresha night mode no gufata akaruhuko k’iminota makumyabiri. Ni ingenzi kwirinda gukoresha telefoni ahantu hatabona neza kugira ngo amaso adahura n’ibibazo bikomeye kuko uburyo tuyikoresha ari bwo bugena ubuzima bwayo.

Megan Blain yagaragaje ingaruka uruhu rwe ruri kugira kubwo gukoresha sunbeds
HEALTH & FITNESS

Megan Blain yagaragaje ingaruka uruhu rwe ruri kugira kubwo gukoresha sunbeds

Umukobwa w’imyaka cumi n’umunane witwa Megan Blain wo mu Bwongereza yagaragaje ingaruka zikomeye z’uburwayi bw’uruhu nyuma yo gukoresha kenshi imashini zongera ibara ry’izuba bita sunbeds n’inshinge zihindura uruhu. Nubwo yatangiye kugaragaza utubumbe n’uduce twahinduye ibara bishobora kuvamo kanseri y’uruhu uyu mukobwa yemeye ko byamubereye nk’imbata ku buryo kugabanya inshuro abikora bimugora cyane. Inzego z’ubuzima nka Cancer Research UK ziburira abantu cyane cyane urubyiruko kwirinda izi mashini kuko zongera ibyago byo kurwara melanoma ari yo kanseri y’uruhu yica vuba bityo bakagirwa inama yo gukoresha uburyo bw’amavuta yizewe atangiza umubiri.

Imibanire myiza ifasha kuramba no kugira ubuzima bwiza: Ubushakashatsi bwa OMS
HEALTH & FITNESS

Imibanire myiza ifasha kuramba no kugira ubuzima bwiza: Ubushakashatsi bwa OMS

Ubushakashatsi bushya bwa OMS bwerekanye ko kugirana imibanire myiza n’abandi ari inkingi ikomeye yo kurinda ubuzima no kugabanya ibyago byo gupfa imburagihe ku kigero cya mirongo itanu ku ijana. Kuba umuntu afite inshuti n’umuryango bimurinda umunaniro ukabije n’indwara z’umutima cyangwa diyabete mu gihe ubwigunge bwongera ibyago byo kurwara stroke n’indwara zo kwibagirwa. Nubwo ikoranabuhanga rifasha abantu guhura ubu bushakashatsi bwibanda ku mibanire y’amaso ku maso kuko ari yo ifasha mu guhangana n’ikibazo cy’ubwigunge cyemejwe nka kimwe mu bibazo bikomeye by’ubuzima rusange ku isi. OMS isaba ibihugu n’inzego z’ubuzima gushyira imbere ingamba zongerera abantu amahirwe yo guhura no gukundana mu miryango no mu mashuri kugira ngo barusheho kugira icyizere cy’ubuzima burambye.

Ni Gute Umugore Utwite Yabungabunga Ubuzima bw’Umwana Uri mu Nda?
HEALTH & FITNESS

Ni Gute Umugore Utwite Yabungabunga Ubuzima bw’Umwana Uri mu Nda?

Kugira amagara mazima mu gihe cyo gutwita bisaba kurya indyo yuzuye ikungahaye kuri vitamine D no gukora imyitozo ngororamubiri yoroshye ifasha umubiri gukomera. Ni ingenzi kuryamira urubavu no gukurikirana iminyeganyego y’umwana ndetse no kwita ku buzima bwo mu mutwe ufatanyije n’abaganga. Ku rundi ruhande umugore utwite agomba kwirinda kurya byinshi birenze urugero cyangwa gutoranya indyo kuko bishobora gutera umubyibuho ukabije cyangwa kubura intungamubiri. Kwirinda itabi n’ibisindisha ni itegeko kugira ngo umwana atavuka imburagihe cyangwa ngo agire ibindi bibazo by’ubuzima bityo kwitabira inkingo n’izindi gahunda za muganga bikaba inkingi ya mwamba mu rugendo rwo kubyara neza.

Abagore benshi barimo gusohora amafaranga menshi kugira ngo bongere amabere mu ibanga
HEALTH & FITNESS

Abagore benshi barimo gusohora amafaranga menshi kugira ngo bongere amabere mu ibanga

Muri iki gihe hagaragaye impinduka aho abagore benshi batangiye guhitamo amabere mato kandi akomeye asimbura uburyo bwakoreshwaga kera bwo kuyongera cyane. Iyi migenzo mishya yogeye cyane muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika yibanda ku gukoresha implants ntoya zituma umuntu agaragara nk’uwifitemo ishusho ye bwite y’umwimerere. Nubwo gushyiramo izi implants ntoya bishobora kurenza amadorali ibihumbi icumi ngo ni serivisi ikunzwe n’abakoresha imiti igabanya ibiro kuko ibafasha gusubiza amabere yabo hejuru. Ibi binyamakuru mpuzamahanga nk’ikitwa The Wall Street Journal byemeza ko abagore bashyira imbere kwigirira icyizere n’imiterere karemano y’umubiri kuruta gufata ingano nini cyane.

Ubushakashatsi bushya bwemeje ko nta rugero rutekanye rw’inyama zitunganyirizwa mu nganda umuntu yemerewe kurya
HEALTH & FITNESS

Ubushakashatsi bushya bwemeje ko nta rugero rutekanye rw’inyama zitunganyirizwa mu nganda umuntu yemerewe kurya

Ubushakashatsi bushya bwakozwe n’itsinda rya Global Burden of Disease Study bwagaragaje ko nta rugero na ruto rw’inyama zitunganyirizwa mu nganda nk’izwi nka sausages cyangwa bacon umuntu ashobora kurya ngo bibe bifite umutekano ku buzima bwe. Abashakashatsi berekanye ko n’iyo umuntu yarya izi nyama nkeya bishobora kumukururira indwara zidakira nka kanseri yo mu mara n’indwara z’umutima bitewe n’imiti n’umunyu byongerwamo kugira ngo zirambe. Dr Christopher Murray uyoboye iri tsinda avuga ko gutekereza ko kurya duke nta ngaruka bifite ari ukwibeshya bityo inzego z’ubuzima zikaba zigirwa inama yo gushishikariza abantu gusimbuza izo nyama ibiribwa by’umwimerere nk’imboga n’amafi. Iyi raporo yasohotse muri Nyakanga ibiri na makumyabiri n’itanu isaba inzego z’ubuyobozi gushyiraho ingamba zikumira ikoreshwa ry’izi nyama mu rwego rwo kurinda ubuzima bw’ejo hazaza.

Uko ubushyuhe bukabije mu gihe cy’izuba bugira ingaruka ku buzima n’uko wakwifata
HEALTH & FITNESS

Uko ubushyuhe bukabije mu gihe cy’izuba bugira ingaruka ku buzima n’uko wakwifata

Ubushyuhe bukabije mu bihe by’izuba bushobora guteza ibibazo bikomeye nk’umuvuduko w’amaraso uhindagurika n’indwara ya heat stroke ishobora guhitana umuntu. Raporo ya WHO yo mu mwaka wa bibiri na makumyabiri n’itanu igaragaza ko abana bato n'abakuze ari bo bafite ibyago byinshi byo kwibasirwa n’ubu bushyuhe bushobora no guhungabanya imitekerereze n’imyitwarire. Kugira ngo abantu bagume banyeganyega basabwa kunywa amazi menshi no kwirinda gusohoka hagati ya saa yine za mu gitondo na saa kumi n’ebyiri z’umugoroba. Ni ingenzi gukoresha imyenda yoroheje no gukonjesha amazu hakoreshejwe akayaga cyangwa gufunga amadirishya mu masaha y’ubushyuhe bwinshi kugira ngo umubiri ugumane ubukonje. Inzego z’ubuzima kandi zishishikariza abantu gufashanya cyane cyane bita ku batishoboye n’abarwayi mu rwego rwo guhangana n’ingaruka z’imihindagurikire y’ibihe.

Ubuzima umugore utwite akwiriye kubaho
HEALTH & FITNESS

Ubuzima umugore utwite akwiriye kubaho

Umugore utwite akenera kwitabwaho by'umwihariko binyuze mu kurya indyo yuzuye ikungahaye kuri folic acid n'imyunyungunyu ndetse no kunywa amazi ahagije kugira ngo umwana akure neza. Abahanga mu by'ubuzima bagira inama ababyeyi kugana kwa muganga nibura inshuro umunani mu gihe cy'inda kugira ngo bakurikiranwe kandi bahabwe ubujyanama bukwiriye ku mpinduka z'umubiri n'amarangamutima. Gukora imyitozo ngororamubiri yoroshye, kuruhuka bihagije baryamiye urubavu rw'ibumoso, no kwirinda imyanda n'ibiryo bidahiye neza ni inkingi za mwamba mu kurinda ubuzima bw'umubyeyi n'umwana. Isano riri hagati y'ubuzima bwo mu mutwe n'ubw'umubiri isaba ko umugore utwite ashyigikirwa n'umuryango akagira ituze ryamufasha kubyara umwana muzima ufite icyizere cy'ejo hazaza.

Ni Bande Batemerewe Gukora Imyitozo Ngororamubiri?
HEALTH & FITNESS

Ni Bande Batemerewe Gukora Imyitozo Ngororamubiri?

Gukora imyitozo ngororamubiri n’ubwo yaba iminota mike ku munsi bifite akamaro kenshi birimo kugumana ibiro byiza kurinda indwara z’umutima diyabete n’umuvuduko w’amaraso. Usibye ubuzima bw’umubiri imyitozo ifasha mu kugabanya stress gutuma umuntu asinzira neza no kongera ibyishimo binyuze mu bikorwa byoroshye nko kugenda n’amaguru kubyina cyangwa gukora isuku mu rugo. Ntabwo bisaba ahantu hihariye kuko n’iyo ikirere cyaba kibi ushobora kwifashisha ikoranabuhanga ukaba wakorera imyitozo mu nzu. Icyakora abafite uburwayi bw’umutima cyangwa ibikomere bagirwa inama yo kubanza kugana kwa muganga kugira ngo bamenye ubwoko bw’imyitozo bubakwiriye batishize mu kaga.

Ubwonko Bwawe bushobora Gusaza vuba kurusha uko ubyibwira: Ubumenyi bushya
HEALTH & FITNESS

Ubwonko Bwawe bushobora Gusaza vuba kurusha uko ubyibwira: Ubumenyi bushya

Abahanga mu by’ubwonko batangaza ko bushobora gusaza vuba kurusha umubiri bitewe n’uburyo umuntu abayeho ariko ko bishobora gukumirwa binyuze mu guhindura imyitwarire. Ubushakashatsi bwerekanye ko gufata indyo ishingiye ku bimera gukora imyitozo ngororamubiri no kwitekerezaho bifasha mu kugarura ubushobozi bwo kwibuka no guhangana n’uburwayi bwa dementia. Ikoranabuhanga rishya rya AI na MRI ririmo gufasha abaganga kumenya imyaka nyayo y’ubwonko naho ikizamini cy’amaraso cyemejwe mu mwaka wa bibiri na makumyabiri n’itanu kikaba cyaroroheje isuzuma rya Alzheimer hakiri kare. Nubwo ubuvuzi n’ibizamini bihenze abahanga bashimangira ko guhitamo imibereho myiza no kwirinda stress ari rwo rufunguzo rwo kugira ubwonko bukomeye kandi budasaza vuba.