Ibyavuye mu itora rya mbere rya Papa
Itora rya mbere ryo kuri wa 07/05/2025 rirangiye nta Papa ubonetse. Ni ukuvuga ko ntawe ubashije kugeza kuri 2/3 by’abatora. Abatoye bangana na 133: uzatorerwa kuba Papa rero arasabwa kuzagira amajwi nibura 89.
20 articles found
Itora rya mbere ryo kuri wa 07/05/2025 rirangiye nta Papa ubonetse. Ni ukuvuga ko ntawe ubashije kugeza kuri 2/3 by’abatora. Abatoye bangana na 133: uzatorerwa kuba Papa rero arasabwa kuzagira amajwi nibura 89.
Ubuhinzi ni inkingi ikomeye mu kurwanya ubukene no guteza imbere ubukungu, kuko bugabanya ubukene kurusha izindi nzego. Butanga akazi, bugafasha kubona indyo yuzuye kandi bugira uruhare mu kugabanya imyuka ihumanya. Ariko kubura ishoramari n’ibibazo by’ikirere n’ubukungu bidindiza umusaruro. Guhindura uko ibiribwa byerwa n’uko bikoreshwa ni ngombwa kugira ejo hazaza hizewe.
Vatikani hatangiye Conclave yo gutora Papa mushya, ikorwa n’Abakaridinari batarengeje imyaka 80 (ntibarenga 120). Bifungirana muri Sistine Chapel, batavugana n’isi, batore inshuro enye ku munsi kugeza uwabonye 2/3 atowe. Umwotsi w’umukara ugaragaza ko nta Papa wabonetse, uwera ko yabonetse. Hatangazwa “Habemus Papam!” Iri torwa rifite akamaro gakomeye ku Kiliziya n’isi yose.
Ubushakashatsi bwa TasteAtlas bwagaragaje imijyi 100 ifite amafunguro meza ku isi, harimo imijyi itandatu yo mu Buhinde. Mumbai yaje ku mwanya wa 5, iba iya mbere muri Aziya, ishimiwe cyane kubera amafunguro yo ku muhanda nka Vada Pav, Pav Bhaji, Bhel Puri na Ragda Pattice. Indi mijyi itanu yagaragaye ni Amritsar (43), New Delhi (45), Hyderabad (50), Kolkata (71) na Chennai (75). Mu turere, Punjab yaje ku mwanya wa 7, Maharashtra (41), West Bengal (54), na Southern India (59). Ibi byerekana ko amafunguro y’Ubuhinde akomeje kugirira abakunzi b’umuco n’amafunguro ku isi, ashimangira umwihariko n’uburambe bwawo mu rwego mpuzamahanga.
U Rwanda rukomeje kwigaragaza nk’icyitegererezo mu kubaka ibikorwa remezo bigezweho, cyane cyane mu mujyi wa Kigali. Inyubako nka KCC, Vision City, Marriott na Serena zigaragaza iterambere mu bukungu, ubukerarugendo n’ikoranabuhanga. Izi nyubako zihenze zifite uruhare rukomeye mu gushimangira isura y’igihugu ku ruhando mpuzamahanga.
NIDA yatangaje ko muri Nyakanga 2025 izatangiza igerageza ry’indangamuntu nshya ya dijitali izasimbura isanzwe. Izatangirwa umuntu avutse, ikoreshe amakuru ya biometric kandi ntigaragaze amakuru yihariye nka kigina n’imyaka. Izahabwa abaturage, impunzi n’abandi. Gutanga ku mugaragaro biteganyijwe muri Kanama 2025, hagamijwe kwihutisha serivisi, kurinda amakuru no guteza imbere ikoranabuhanga mu gihugu.
Albatross asobanura ko urukundo nyakuri rutagomba gushingira ku marangamutima ahindagurika, ahubwo ruba ari icyemezo n’isezerano umuntu afata. Avuga ko gufata urukundo nk’amarangamutima gusa bituma imibanire idaramba, kuko amarangamutima ashobora guhinduka bitewe n’ibihe. Urukundo rw’ukuri rusaba kwiyemeza, kwihangana, kuganira no gukomeza kubaha no kuba indahemuka ku mukunzi mu bihe byiza n’ibibi. Nubwo umubano utajya uhora woroshye, umuntu wiyemeje urukundo arakomeza kuwubaka ku kuri n’ubudahemuka, bityo urukundo rukarenga amarangamutima rukaba icyemezo gihamye.
Abantu bakeneye abakunzi kuko umutima w’umuntu ushaka kurushaho kumvwa, kwitabwaho no gukundwa, birenze amafaranga cyangwa inshuti zisanzwe. Umukunzi atuma umuntu yumva atari wenyine, akagira uwo abwira akamuri ku mutima, kandi akiyakira uko ari. Urukundo rutuma ubuzima buryoha, rukongera agaciro umuntu yiyumva, kandi rukaba isoko y’ihumure n’inkunga mu bihe bigoye. Umukunzi mwiza afasha gutekereza neza, kugaruka mu murongo no guhangana n’ibigeragezo by’ubuzima. Byongeye, urukundo rutuma umuntu yiyubaka, agaharanira kuba mwiza kurushaho, kandi rukamufasha kubaka icyerekezo cy’ejo hazaza. Nubwo umuntu ashobora kubaho adafite umukunzi, urukundo nyarwo rutuma ubuzima burushaho kugira ishingiro n’umunezero.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Ambasaderi Olivier Nduhungirehe, yasubije Umudepite w’Umubiligi Lydia Mutyebele wanenze ko u Rwanda rwakiriye irushanwa ry’isi ry’amagare (UCI), arushinja kuba rudakwiye kwakira amarushanwa mpuzamahanga kubera ibirego byo kurengera uburenganzira bwa muntu. Lydia Mutyebele yari yagereranyije u Rwanda n’u Burusiya, avuga ko ari uburyarya kwamagana u Burusiya ariko u Rwanda rukaramburirwa itapi y’icyubahiro. Mu kumusubiza, Amb. Nduhungirehe yagaragaje ko Ababiligi bari mu Rwanda bishimiye irushanwa, anibutsa ko umukinnyi wabo Remco Evenepoel yitwaye neza atsinda isiganwa ryo gusiganwa n’igihe ku nshuro ya gatatu yikurikiranya. Ibi byatumye Depite Lydia anengwa cyane n’abakoresha urubuga rwa X, bamushinja kwirengagiza intsinzi y’umukinnyi wo mu gihugu cye no kunenga u Rwanda mu buryo butari bwo.
Mu kwezi kwa Mata, abakoresha muri Amerika bongeyeho imirimo 177.000, n’ubwo ubushomeri bwagumye kuri 4.2%. Ibi byerekana ko isoko ry’umurimo rikomeje gukora neza, n’ubwo hari imvururu mu bucuruzi kubera imisoro mishya ku bicuruzwa byinjira mu gihugu byatangajwe na Trump. Inzobere zivuga ko izo mpinduka z’imisoro zizafata igihe kugira ngo zigaragaze ingaruka ku bukungu.
Umunyamabanga uhagarariye u Rwanda mu Muryango w’Abibumbye, Ambasaderi Martin Ngoga, yasabye amahanga guhagurukira kurwanya amagambo y’urwango akwirakwizwa ku mbuga nkoranyambaga, cyane cyane ayihishwa mu ndimi zititabwaho cyane cyangwa mu mvugo zicengwaho. Yabivugiye i Genève mu nama yo kwizihiza Umunsi Mpuzamahanga wo Kurwanya Urwango wizihizwa ku ya 18 Kamena, agaragaza ko ikoranabuhanga n’ubwenge buhangano byorohereza urwango gukwira vuba kurusha ukuri. Yibukije amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, ashimangira ko amagambo y’urwango ashobora guteza ingaruka zikomeye n’ubu. Amb. Ngoga yasabye ko imiyoborere y’imbuga nkoranyambaga ivugururwa, hakifashishwa uburyo bushya bushingiye ku muco, ku ndimi no ku mateka y’abaturage, ndetse asaba ubufatanye bwa leta, sosiyete sivile n’ibigo by’ikoranabuhanga. Yashimangiye ko ubwisanzure bwo gutanga ibitekerezo budakwiye kuba urwitwazo rwo gukwirakwiza urwango, asaba isi kwiyemeza kutazongera kwihanganira amagambo ateza ivangura n’amacakubiri.
U Rwanda rwasinye amasezerano y’inkunga ya miliyoni 300 z’amadolari ya Amerika na OPEC Fund azakoreshwa kuva 2025–2028 mu bikorwa remezo, serivisi shingiro, ubucuruzi n’ishoramari. Aya masezerano yashyiriweho umukono i Vienna, ashimangira ubufatanye burambye. OPEC Fund imaze gutera inkunga u Rwanda arenga miliyoni 352$, bigaragaza icyizere mu miyoborere n’iterambere ry’igihugu.
Raporo ya UNICEF yasohotse ku wa 10 Kamena 2025 igaragaza ko internet n’ikoranabuhanga byabaye igice gikomeye cy’ubuzima bw’abana, aho 97% bafite internet mu ngo zabo kandi benshi bayikoresha amasaha agera kuri 4 ku munsi. Gusa, 7% by’abana n’ingimbi babaswe na internet, bikaba byateje impungenge kubera ingaruka zirimo kubangamira amasomo, umunaniro, guhura n’amakuru mabi no guhohoterwa kuri interineti. Nubwo ikoranabuhanga rifite akamaro mu kwiga no guhanga udushya, harasabwa ingamba zo kurinda abana, harimo kubigisha gukoresha internet neza no kuyikoresha mu rugero, aho no mu bihugu bimwe nka Australiya hashyizweho amategeko abuza abakiri bato gukoresha imbuga nkoranyambaga.
Imbuga nkoranyambaga nka Instagram, Facebook na TikTok zakoreshwa n’abantu miliyari hafi eshanu ku isi, zikaba zitanga amakuru n’imyidagaduro ariko zikanagira ingaruka ku buzima bwo mu mutwe. Kuzikoresha cyane bishobora gutera agahinda, kwiheba, kwigunga no kwigereranya n’abandi, cyane cyane ku rubyiruko rushobora gupima agaciro karwo ku “likes” n’ibitekerezo. Amafoto yahinduwe n’ikorwa ry’ihohoterwa ryo kuri internet nabyo bishobora gutuma abantu batishimira uko basa cyangwa bakabura amahoro. Icyakora, izi ngaruka zishobora kwirindwa mu kugabanya igihe cyo kuzikoresha, guhitamo ibyo ukurikirana, no gushyira imbere ibikorwa byo mu buzima busanzwe no gushaka ubufasha igihe bikenewe. Imbuga nkoranyambaga zigomba gukoreshwa nk’igikoresho kigufasha, atari ikukuyobora.
Perezida wa Amerika, Donald Trump, yavuze ko nubwo atishimiye imyitwarire ya Perezida w’u Burusiya, Vladimir Putin, adashaka guhagarika burundu ibiganiro cyangwa imikoranire ashobora kugira na we mu gihe kizaza. Trump asobanura ko politiki mpuzamahanga isaba gukomeza ibiganiro n’abo udahuza, cyane cyane iyo bishobora kugira inyungu ku gihugu.
OpenAI yatangaje ko yaguze ikigo IO ku madolari miliyari 6.5, kikaba cyarashinzwe na Jony Ive wagize uruhare rukomeye mu gukora iPhone. Aya masezerano ni yo akomeye OpenAI igiranye kugeza ubu, agaragaza ko yinjiye byimazeyo mu gukora ibikoresho by’ikoranabuhanga. Iyi mikoranire ihuje Sam Altman na Jony Ive igamije guteza imbere ibikoresho by’ubwenge (smart devices) bikoresha ubwenge bw’ubukorano rusange (AGI), birenze porogaramu na telefone zisanzwe. Nubwo hataratangazwa uko ibyo bikoresho bizaba bimeze, bavuze ko bizagirira akamaro ubuzima bwa muntu kandi bikaba intangiriro y’igihe gishya cy’ikoranabuhanga. Abakozi ba IO na LoveFrom bazafatanya na OpenAI muri uyu mushinga, aho amakuru arambuye ateganyijwe gutangazwa mu 2026.
Tungurusumu ni ikirungo gikunze gukoreshwa mu guteka ariko kikaba gifite n’akamaro gakomeye mu buzima kuko kirimo intungamubiri nyinshi zirimo vitamini zitandukanye, imyunyungugu n’allicin biyifasha kurinda no kuvura indwara zitandukanye. Ifasha kugabanya isukari mu maraso, gukomeza amagufa, gushyira ku murongo umuvuduko w’amaraso, kugabanya ibyago byo kurwara kanseri n’indwara z’umutima, kubaka ubudahangarwa bw’umubiri no kurinda amaraso kwipfundika, bigatuma tungurusumu iba ikiribwa cy’ingirakamaro cyane ku buzima bwa muntu.
Inkuru igaragaza ko kunywa igice cy’umuti nka Amoxicillin ari ikosa rikomeye ku buzima kuko umuti udafashwe uko wateganyijwe utica burundu udukoko twateye indwara, bigatuma indwara itakira neza cyangwa ikagaruka ikaze. Gufata dose idahagije bituma udukoko tumenyera umuti tukawurwanya, bikabyara ikibazo cya antibiotic resistance gituma imiti isanzwe itakongera gukora. Nubwo umurwayi ashobora kumva yorohewe by’igihe gito, indwara iba igihari kandi ishobora kumusaba ubuvuzi bukomeye kandi buhenze nyuma. Ni ngombwa ko abarwayi bafata imiti yuzuye nk’uko biteganyijwe kandi farumasi zigahagarika guha abantu imiti ituzuye, kuko kwivuza nabi ari ukwihutisha ingaruka mbi ku buzima bw’umuntu ku giti cye n’ubuzima rusange.
Inkuru igaragaza ko urukundo nyakuri rutagaragarira mu magambo cyangwa mu byo umuntu akora gusa, ahubwo rugaragarira mu kwitonda, kwita ku wundi no kumwereka ko amwitayeho mu bihe byoroshye n’ibikomeye. Umukobwa wagaragaje ko yitaye ku mutima w’umusore atamubwiye gusa ibyo yifuza, ahubwo amubona, amubaza uko ameze, akamwubaha no kumutega amatwi. Ibyo bintu bito ariko bifite ishingiro, nko kumenya ko wacecetse, kugusubiza ubutumwa n’ubwo ufite akazi kenshi, cyangwa kumenya niba utekereza kimwe, byose byubaka urukundo rufite icyubahiro, kwitanga no kwizerana. Inkuru yerekana ko urukundo nyakuri rutishingira ku magambo meza cyangwa impano, ahubwo ruturuka ku kwitaho, kumva, no kuba hafi uwo ukunda igihe akeneye gushyigikirwa.
Urukundo ni amarangamutima yihariye umuntu agirira undi cyangwa ikintu, akifuza ko kimeze neza, gatera imbere, kandi kumererwa neza. Ntirushingira ku nyungu, ubwiza cyangwa umutungo, ahubwo rishingira ku kwitangira, kwihanganirana no kubana n’uwo ukunda. Mu muryango n’ubuzima busanzwe, urukundo rugaragarira mu bikorwa: kumuba hafi, kumwumva, kumufasha no kumutega amatwi. Hari kandi urukundo rusumba umuntu umwe, rugakomera ku bantu bose, rugatanga impuhwe, amahoro n’ubutabera. Urukundo ni inkingi y’ubuzima, rutanga icyizere, ituze, ubumwe n’iterambere. Urukundo nyarwo rurubaka, ruratuza kandi rurakiza.